Özü Vahdet-i Vücut kavramına  dayanan tasavvuf felsefesinin İslam'da yerinin olmadığını düşünenlere yirmi  öneri sıraladık;

1. Evrensellik sistemini algılamaya çalışın, çokluk âleminin ve  hiyerarşinin temeli olan, Ruh adlı meleğin yapısını, melek adı verilen kuantsal yapılı varlıkları iyi değerlendirin.

2. Beşeriyetin gereksinimi sayılan günlük kavramların, beyninizin veri datasına yerleşmesine izin vermeyin.

3. Arkadaşlarınızı özel işlerinizde şoför gibi kullanmayın. Onları muhakeme ve tefekküre sevk edecek ortamlar hazırlayın.

4. İkili temaslarda sakin, olgun bir tutum içinde olun. Bireysellik kokan taşkınlıklardan kesinlikle kaçının.

5. Sekreter kullanmayın. Evinizde veya büronuzda telefonlara siz cevap verin. Şayet muhatap ile konuşmak istemiyorsanız dileğinizi nazikçe, kelimelerle hissettirin.

6. Evde, lokanta veya işyerinde, oturma düzenine ilişkin ayrıntıları tekrar gözden geçirin. Alışkanlık yapacak oturma biçimleri edinmeyin. Herkes bulduğu yere otursun.

7. Toplum içinde hiçbir hiyerarşik unvan kullanmayın. Hiyerarşik sisteme ait kavramların sadece Allah Resûlleri ve melekler için var olduğu bilinci sizde yerleşsin.

8. "Makam, mevki, düzey", sana veya bana bağlı "statü" vs gibi terimlerin yerine, evrensel deyimleri kullanmaya bakın,   "Ben" yerine "Biz" gibi...
Bireyselliğe dönük kelimeleri lügatinizden silin.

9. Varlığın tek olduğu bilinci içindeyken, size kafa tutan, hesap soran birini gördüğünüzde onu karşınıza almak size yakışmaz.

10. Allah'ın tek olduğunu, ancak boyut farklılıklarının değişik olguları getirdiğini düşünün. Çokluk anlayışının sizi şaşırtmasına izin vermeyin.

11. Her insanın başına mutlaka bir imtihan geleceğini düşünün; imtihan olma isteğinden yüz çevirmenin bireyi asla bir yere getirmeyeceği ve bu nedenle varlıktan soyunamayacağı bilinci sizde oturmalıdır.

12. İslam'da sünnet denen kavramın "âdet" anlamına geldiğini, Efendimiz tarafından yapılan her harekete uymanın da sünnet gereği olduğunu ve teknik bir izaha dayandığını aklınızdan çıkarmayın.

13. Sünnet, yani sistem gereği yapılan hareketleri "Mutlak Benlik" anlayışı ile karıştırmaktan kaçının. O hali ile Sünnet, sistem tanrısına yönelmek anlamına gelecektir.

14. Mistisizmde, mecaz ile gerçeği, sembol ile aslı birbirine karıştırmayacak anlayış içinde olmalısınız. Şayet bilemiyorsanız, "bir bilen" den yardım isteme hakkına sahipsiniz.

15. Gerçek Mürşidin Kur'an ve Allah Resulü olduğunu asla aklınızdan çıkarmayın.

16.  Ayrıntılara girmemeye özen gösterin. Anılar, bireyselliğin canlı adresidir. Çalışmalarınız, kendinizi tanıma yönünde olsun.

17. Karizmatik, güçlü ve kibirli olmaktan kaçının. İnsanları sevin, hor ve hakir görmeyin. Ancak sır vermekten uzak durun. "Sır verme dostuna, o da söyler  dostuna" prensibi ile hareket edildiğini asla aklınızdan çıkarmayın.

18. Çok az sayıda dostluk devam eder, dostlukların bir gün mutlaka bozulacağını düşünün. Ona göre davranış biçimlerini seçin. Dostluğunuz bittiğinde arkadan konuşmayın veya onu iyi yönleriyle anın.

19. Şunu asla aklınızdan çıkarmayın; çok renkli, çok meraklı ve jilet gibi keskin, heyecan dolu tiplemeyi çizmekten kaçının. Hobileriniz, sorumluluklarınız olsun. Kayıtsız yaşamayı denemek, Allah'ı tanımamaktan kaynaklanır. Ateşli, ama kontrollü olmayı kabul edin. Tutku ile Allah'a yönelin.

20. Şayet sıralanan bu önerileri dikkâte alırsanız, belki İslam'ın temel kuralı olan Tevhid ve Vahdet ağırlıklı görüşlerini kabul edebilir, sevebilirsiniz...

Ahmet F. Yüksel
İstanbul