|
1
|
- HAFİF KAFA
DARBELERİ
-
Dr Güçlü Ildız
- Nöroloji Uzmanı
- www.beyindoktoru.com
- drgucluildiz@hotmail.com
|
|
2
|
- Düşme, çarpma nedeniyle hastanede çekilen beyin tomografilerinin
sıklıkla normal olduğu görülür.
- Bir süre gözlemde kalınır ve ardından önemli bir şeyin olmadığı
söylenerek eve gönderilir.
- Kafaya alınan darbenin beyni gerçekten etkileyip etkilemediğini o an
gösteren bir yöntem henüz yoktur.
- Ancak önemli bir şeyin olmadığı söylenemez.
|
|
3
|
- Çekilen beyin tomografileri, beynin yapısını gösterir, çalışma
özelliklerini gösteremez.
- Oysa gelişecek sorunlar beynin çalışma özellikleriyle ilgilidir.
- Kimi kafa darbeleri ardından epilepsi nöbetlerinden korunması amacıyla
antiepileptik ilaçlar verilir.
|
|
4
|
- Kafa darbeleri sonucu gelişebilen epileptik nöbetler, beyin çalışma
özelliklerinin bozulmasıyla ortaya çıkar.
- Ancak kafa darbesinden sonra ortaya çıkabilecek tek yakınma nöbetler
değildir.
- Beynin çalışma özellikleriyle ilgili hemen tüm yakınmalar kafa darbesi
sonrası görülebilmektedir.
|
|
5
|
- Beyin çalışma özellikleri bilinirse, darbelerden sonra gelişebilecek
yakınmalarda anlaşılabilir.
- Günümüzde doktorların atladığı ya da gözardı ettiği önemli sağlık
sorunlarından biri de kafa darbesine bağlı olarak gelişen sağlık
sorunlarıdır.
|
|
6
|
- Darbe alındığı anın etkisiyle beyinde çalışma bozukluğu başlayabilir.
- Olaydan sonraki 3 yıl içinde yakınmaların başladığı görülür.
- Darbe alınan kafa bölgesine göre ortaya çıkacak yakınmalarda çeşitlilik
gözlenir.
|
|
7
|
- 1.Beyin ön bölgesi (prefrontal korteks)
- 2.Şakak bölgeleri (temporal korteks)
- 3.Tepe bölgesi (paryetal korteks)
- 4.Beyin arka bölgesi(oksipital korteks)
|
|
8
|
- Kafatasını şakaklar seviyesinde kesip çıkartırsak yandaki şekli elde
ederiz.
- Beynin bulunduğu kafa içi yapısının kemik çıkıntılarıyla dolu olduğu
görülür.
- Beyin ön bölgesinin alt yüzeyi, ön tarafta görülen çıkıntılar üzerine
oturur.
|
|
9
|
- Dikkati verme ve sürdürme
- Dikkatin yönlendirilmesi
- Kısa-orta süreli ve işleyen bellek
- Sabır
- Planlama, tasarlama
- Yargılama
- Tepki kontrolü
- Düzenli olma
- Kendini kontrol edebilme
- Sorunları çözme
- Ayrıntılı düşünme
- Gelecekle ilgili öngörüde bulunma
- Hatalardan ders çıkarma
- Duyguları anlama ve ifade etme
- Empati kurma
- Sağduyu
- Moral
- Motivasyon
|
|
10
|
- Diğer omurgalı canlılara göre insan beyni, gelişmiş beyin ön bölgesiyle
hayvanlardan üstün olan özelliklerini kazanır.
- Bu nedenle insan için en önemli beden parçası beyin ön bölgesidir.
- Sürü halinde yaşayan hayvanları birbirlerinden ayıramazsınız. Çünkü
onların gelişmiş beyin ön bölgeleri yoktur.
|
|
11
|
- Beyin ön bölgesi omurgalı hayvanlar ve insanda vücudun düzenli
çalışmasını sağlayan bölgeleri kontrol eder.
- İnsanda ek olarak akıl ve kişilik özelliklerini sağlar.
- Akıl ve kişilik özellikleri sağlanması için,
- beyinlerin “kişiye özel” çalışması gerekir.
- Beyin ön bölgesinin farklı çalışma özellikleri olması nedeniyle, vücudun
çalışmasını kontrol eden bölgelerde farklı çalışır ve insanda hastalık
çeşitliliğinin oluşmasını sağlar.
- Beynin çıkış kapısıdır. Duygu, düşünce ve davranışların son hali burada
biçimlenerek ifade edilir.
|
|
12
|
- Dikkat eksikliği
- Konsantrasyon bozukluğu
- Unutkanlık
- Aceleci, sabırsız, hiperaktif kişilik
- Aynı hataları tekrarlama
- Ani tepkiler verme
- Kolay sinirlenme
- Ani, yanlış kararlar verme
- Boşlukta hissetme
- Anlık şaşkınlık hissi
- İsteksizlik, tembellik
|
|
13
|
- İnsan beyinde yer alan milyarlarca hücre ve bunları birbirine bağlayan
trilyonlarca bağlantı birimi olan ağ sistemi var.
- İnsana akıl ve kişilik özelliklerini kazandıran beyin ön bölgesi, her
kişi de farklı çalışma özellikleri göstermesi sonucu, kişilik
çeşitliliğinin oluşması sağlanıyor.
- Bu nedenle her beynin çalışma özelliği kişiye özeldir ve tektir.
- Bu olağanüstü çeşitlilik içinde, alınan darbenin etkisi tamamen kişiye
özel olarak ortaya çıkıyor.
|
|
14
|
- Yumruk beklentisi içinde olan boksörün aldığı darbenin etkisiyle, darbe
beklentisinde olmayan boksörün aldığı yumruğun etkisi bu nedenle farklı
olacaktır.
- Çünkü darbe beklentili beynin çalışma özelliği ile beklentisi olmayan
beynin çalışma özellikleri birbirlerinden farklıdır.
- Ayrıca yaşam boyu kazanılan farklı kişisel deneyimler, her beyinde
farklı bağlantıların oluşmasını sağlar.
- Bu farklılıklar nedeniyle de darbeye olan duyarlılık farklı olacaktır.
- Ve tabi ki darbenin asıl şiddeti de önemlidir.
|
|
15
|
|
|
16
|
- Grinin tonları karardıkça ya da duyarlılık arttıkça hastalığa, azaldıkça
normale yaklaşılır.
- Sonuç olarak alınan darbenin etkisi o andaki beynin kişiye özel çalışma
özelliklerine bağlıdır.
- Bu nedenle darbenin şiddeti tamamen kişiye özeldir.
- Ya da bir darbe, iki farklı insanda farklı iki sonuca neden olur.
- Darbenin şiddetini belirleyen asıl özellik, beyin çalışma özelliklerini
belirleyen grinin tonlarıdır.
- Alınan darbe ile ilgili beyin çalışma özelliklerinin ton farklılığı
koyulaşır.
|
|
17
|
- Stres, beyin çalışma duyarlılıklarını arttırarak etkili olur.
- Her beynin çalışma özelliği “kendine özel” olması nedeniyle stresin
kişiler üzerinde etkisi de farklı olur.
- Stressiz bir hayat düşünülemez. Önemli olan stresin kendisi değil, etki
ettiği beynin çalışma özellikleridir.
- Stres, grinin tonlarını (duyarlılıkları) arttırır.
- Stres altında duyarlılığı artmış bir beynin kafa darbesinden
etkilenmesi, stressiz döneme göre, daha belirgin olacaktır.
|
|
18
|
- Kafanın yan taraflarına alınan darbeler, temporal bölge çalışmasını
olumsuz etkiler.
- Klinikte sıklıkla geçmeyen baş ağrıları, yaygın vücut ağrıları, kendine
zarar verecek ölçüde sinirlenme, sinirlendiğinde çocuklarını dövme,
intihar düşünceleri, kulak çınlama ve uğultu yakınmalarıyla gelen kadın
hastaların ayrıntılı öyküleri alındığında, eşlerinden şiddet gördüğü
anlaşılmaktadır.
- Aldıkları darbeler sıklıkla başın şakak bölgelerine isabet eder.
- Temporal bölgelerin kafa darbeleri sonucu artan duyarlılıkları belirgin
kişilik değişiklikleriyle ortaya çıkabilir.
|
|
19
|
- Okumayı öğrenme zorluğu
- Sonradan gelişen okuma zorluğu
- Gergin kişilik hali (kolay gelişen öfke nöbetleri, sinirlenme, aklına
nereden geldiğini bilmediği şiddet düşünceleri ve bunlardan dolayı korku
ve tedirginlik yaşanması)
- Kuşkucu düşünce hali
- Saygısızlık ya da değer vermeme
- Yazma-konuşma sırasında sözcük bulmada zorluk
- Duygusal dengesizlik
- Dini düşüncelerde artış, sürekli ibadet etme, metafizik konularına aşırı
ilgi
- Baş ağrıları
- Mide ağrıları
- Aşırı yazı yazma, sürekli konuşma
- Epileptik nöbetler
- Unutkanlık (bildik yüzleri tanıyamama)
- Deja vu (daha önce bulunmadığı yerle ilgili bulunmuş hissi)
- Jamais vu (bildik yerleri tanıyamama)
- Ara ara gelen ve nedensiz olan panik ve korkular
- Boşluğa düşme duygusu
- Kulağa gelen ses ve seslerin yorumlanması ile ilgili sorunlar (çınlama,
hışırtı, sinek uçması)
- Görme ile ilgili anormallikler; görme alanının kenarında gölge
görülmesi, cisimlerin büyüklük ya da şekillerinin yanlış algılanması
- Olmayan kokunun duyulması
- Olmayan tadının hissedilmesi
- Deri üstünde böcek geziyor hissi
|
|
20
|
- Cisimlere ulaşmada zorluk olur (görme beceriksizliği).
- Ortam bilgilerinin hissedilmesi azalır.
- Ellere, parmaklara, gözlere, kol ve bacaklara görsel kılavuzluk
sağlanamaz (örneğin, top yakalanamaz).
- Kol ve bacak pozisyonları algılanamaz.
- Hareket yönünü hissetmek zorlaşır (örneğin, uçurtma uçurmakta zorlanır).
- Sağ paryetal lob sorunlarında vücudun sol tarafı reddedilir (örneğin,
sadece sağ yüz tıraş edilir.)
- Bir şekli çizerek kopyalama, makasla kesme, yer tarifi, giyinme ve
soyunma becerileri bozulur.
- Gözler kapalı iken parmağın pozisyonu belirlenemez.
- Görülen hareketler tekrar-taklit edilemez.
- Pozisyon duyusu kaybolur.
- Hissedebilme zorlaşır.
- Yazı yazmada zorluk olur.
- Okuma ve yazmada dil bilgisi hataları olur. Sözcük anlamları
farkedilmez.
- Sağ-sol ayrımı yapmak zorlaşır.
- Okumada güçlük olur.
- Sayı sayma, matematik problemi çözme zorlaşır.
- Hafif dokunma duyusu azalır.
- Yanlış giden birşeyler ya da sorunlar farkedilmez.
- Yapısal beceriksizlik gelişir (Örneğin: oyun küpleri üstüste konup kule
yapılamaz).
- Cisimler dokunularak tanımak ve hissetmek zorlaşır.
- Hastalık reddedilir.
- Hastalıklar farkedilemez.
- Vücut kısımları adlandırılamaz ve tarif edilemez.
- Ağrı hissi-reaksiyonu azalır.
|
|
21
|
- Gördüğü nesneleri fark edemez.
- Nesnelerin konumlarını bulmakta güçlük çeker (Örneğin, market raflarında
aradığı ürünü bulamaz)
- Renkleri ayırt edemez.
- Okumakta zorluk çeker.
- Hareketli nesneleri takipte zorlanır.
|
|
22
|
- Beyin MR ve tomografi sonuçları normaldir.
- Yakınmalar, gösterilemediğinden, sıklıkla psikolojik olarak ifade
edilir.
- Psikiyatri uzmanına yönlendirilir.
|
|
23
|
- Oysa sorun, beynin çalışmasıyla ilgilidir ve beyin görüntüleme
yöntemleriyle gösterilemez.
- EEG; Beyin dalgalarını kaydeden bir yöntemdir ve beyin çalışma
bozukluklarını göstermede yetersizdir.
- QEEG; EEG ile elde edilen beyin dalgalarını analiz ederek, beyinde
oluşan çalışma bozukluklarını gösterebilen bir yöntemdir.
|
|
24
|
- QEEG programın veri tabanı; 1-83 yaş arası, herhangi bir yakınması
olmayan, genel sağlık taramasında sorun olmayan, nöropsikiyatrik test
sonuçları normal olan kişilerden oluşmuştur.
- EEG çekimi ardından seçilen örnek kayıtlar, QEEG veri tabanında bulunan
aynı yaştaki verilerle karşılaştırılır.
- Sonuçta, normalden ne kadar sapma olduğu rapor edilir.
|
|
25
|
|
|
26
|
|
|
27
|
- Unutkanlık, sersemlik hissi,
- baş dönmesi, kafa içinde uğultu,
- konsantre olamama, uykusuzluk
- Yakınmalarıyla gelen 55
- yaşında erkek hasta. QEEG
- raporunda 13 Hz’den itibaren
- beyin ön bölgesinde belirgin
- anormallikler görülüyor. Travma
- endeksi orta şiddet gösteriyor.
- Önceki slayd’da 2.QEEG
- sonucunda, beyin bölümleri
- arasında uyumlu çalışma
- sorununu ifade eden coherence
- bozuklukları görülüyor.
|
|
28
|
|
|
29
|
|
|
30
|
|
|
31
|
- QEEG beyin çalışma özelliklerini değerlendiren bir yöntemdir.
- Beyin çalışma özellikleri sonucu ortaya çıkan duygu, düşünce ve
davranışların kişiye özel olması nedeniyle QEEG rapor sonuçlarında elde
edilen bilgiler TAMAMEN kişiye özeldir.
- Bu özelliği nedeniyle diğer tanı yöntemlerinden ayrılır.
- İnsanın akıl, kişilik, beceri özelliklerini değerlendirebilen bir
yöntemin diğer klasik tetkiklerden farklı olması da normaldir.
- Bu nedenle; QEEG bir tanı-teşhis yönteminden öte, saptama-fikir verme
yöntemidir.
|
|
32
|
- Hafif kafa darbesi, beyin çalışma özelliklerini bozarak hem
beyinden kaynaklı hem de
beynin vücudu kontrol etme özelliği nedeniyle bedenden kaynaklı
yakınmalara neden olabilecek önemli bir sağlık sorunudur.
- Bu sorun; QEEG dışında, alışagelen yöntemlerle gösterilemediğinden
dolayı günümüze kadar,ne yazık ki, gözardı edilmiştir.
- Geçirilen kafa travmaları sonrası hastaların takibi ve
- beyin çalışma özelliklerini göstermesi açısından da
- değerli bir fikir verme aracı olan QEEG, sağlık
- hizmetlerinde önemli bir açığı kapatacak özelliktedir.
- Kaynak: Kitap; Ah Şu Beynimiz! gözardı edilen tıbbi
- gerçekler, aralık-2007
- Dr Güçlü Ildız
- www.beyindoktoru.com
|
Notlar
